torpedo Koudwaterduiken


De koudere maanden staan terug voor de deur... het ééndelige wetsuit is wel superleuk voor driekwart van het jaar maarre... het droogpak dat ernaast hangt staat te popelen in de wintermaanden... awel ja, waarom niet... We leven nu eenmaal niet in de tropen, dus moeten we ons maar kleden volgens het seizoen nietwaar... dik winterpak (droogpak, maar ook een perfect passend 2-delig nat/semidroogpak is OK), goede handschoenen en botjes ('laarsjes' voor de NL'ers), eventueel de gepaste onderkleding... moet lukken om zo het ventje/vrouwtje warm te houden...
Maarre... onze duikspullen dan, dat moet ook koudwatergeschikt zijn zowel qua materiaal zelf als qua configuratie! V.b. al die 'wilde verhalen' over die bevroren ontspanners... die eerste trappen die op het meest onmogelijke moment in free-flow springen...??? Is mijn ontspanner wel geschikt voor koudwaterduiken ? Moet het nu best een piston- of een membraan zijn ? De ene zegt dit, de andere zegt dat... geraakt d'er maar eens uit wijs...

Hoe dan ook, PREVENTIE (voornamelijk door OPTIMALE DEBIETSPREIDING) is de boodschap!!!

Enkele basisprincipes:
  • PREVENTIE !!! Door het gebruik van gepast koudwatergeschikt materiaal, gebruik van dubbele kranen en gescheiden ontspanners, door een optimale configuratie met spreiding van de simultane luchtgebruikers om de kans op bevriezing zo klein mogelijk te houden, door gepaste procedures bovenwater, enz.
  • ALS je toch ooit te maken (kan) krijgen met een bevriezing en de bijhorende kraan moet dicht, maak dan de nodige afspraken VOOR de duik met je buddy ivm welke kraan en eventuele hulp of zorg ervoor dat je zelf je kranen kan bedienen onderwater... EN zorg ervoor, en test dat ook vooraf, die je eigen octo/ALV zowel voor jezelf als voor een andere duiker bruikbaar is om op te ademen en zo de duik af te werken.
  • Uiteraard is je config ook zo dat als je primaire ontspanner annex kraan dicht moet ingeval van bevriezing dat je nog steeds kan trimmen want je wil in een dergelijke situatie ook kost wat kost vermijden van dieper weg te zakken! D.w.z. dat je de inflator van je trimvest op je tweede 1ste trap monteert zodat je ook bij een natpakduik kan blijven trimmen...
    En als je droog duikt zet je dan uiteraard die inflatorslang bij op je primaire 1ste trap zodat je in dat geval bij gelijk welke kraan die dicht moet altijd nog kan blijven trimmen (trimvest of droogpak), maar ook dat ingeval een andere duiker op/via je tweede 1ste trap lucht krijgt je nog steeds kan trimmen zonder het luchtdebiet op die tweede 1ste trap omhoog te jagen.
  • ... en check/test dat allemaal uiteraard ook bij je buddy...

Ach... uiteindelijk maakt het echt niet meer veel uit welk type ontspanner je kiest, de moderne -goede- ontspanners zijn qua performantie en mogelijkheden allemaal aan mekaar gewaagd, heel veel van de pro's en con's zijn pure marketingpraatjes terwijl je in de praktijk daar weinig concreets van merkt. Wat echter véél belangrijker is is hoe je met je materieel omspringt en wat je allemaal wel of niet mag/moet doen ingeval van koudwaterduiken. Uiteindelijk kan je íedere ontspanner, als je maar hard genoeg 'probeert' in free-flow krijgen, maar het is de truc uiteraard ervoor te zorgen dat dit niet gebeurt... De essentie van het risico op bevriezen (en dus eventuele free-flow) van de (eerste) trap heeft te maken met het debiet aan lucht dat je vraagt en de drukverhouding: in de eerste trap heb je te maken met een snelle 'adiabatische decompressie' van de lucht van flesdruk naar ruwweg omgevingsdruk +10 bar en een dergelijke adiabatische decompressie zorgt voor een temperatuursdaling die functie is van de verhouding in drukken (flesdruk naar middendruk) en bovendien toeneemt naarmate het debiet groter is. Ook in de tweede trap heb een analoog proces, maar daar ligt de drukverhouding een stuk lager (i.c. van ruwweg 10bar naar heersende waterdruk) en ook de tweede trap kan 'bevriezen' en zeker met de moderne kunststof tweede trappen kan in sommige gevallen eerst de tweede trap bevriezen en dan pas de eerste.

Op de foto hiernaast kan je een voorbeeld zien van hoe erg de lucht bij ontspanning van flesdruk kan afkoelen: op de linker foto zie je de temperatuur van de losse sensor gewoon bij kamertemperatuur en de kraan van de fles staat dicht, op de rechtse foto is de fleskraan maar een klein beetje open gedraaid om een al bij al gewoon debiet te simuleren en de sensor zit in de kraan... je merkt al vlot een temperatuursdaling van de ontsnappende lucht van vlot 35oC en bij hogere debieten zal dit nog meer zijn!

Eens dat je het mechanisme van afkoelen/bevriezen kent en snapt weet je wat de belangrijkste parameters zijn en liggen een aantal eenvoudige trucs en maatregeltjes voor de hand om de kans op bevriezen erg klein te maken... en uiteraard is het voor je eigen veiligheid altijd aan te raden dat je redundantie in je luchtvoorziening inbouwt maar het sleutelwoord ivm vermijden van bevriezing is PREVENTIE via OPTIMALE DEBIETSPREIDING in je luchtvoorziening...

Opmerkingen:


© 2002, Luc Dupas Last update: Feb 2 14:16